Tử hoa địa đinh

Tử hoa địa đinh còn có tên khác như cẩn thái địa đinh, hoa tím Yeđo. Cây có nguồn gốc ở châu Á, phân bố chủ yếu ở Trung Quốc, Nhật Bản.
Cây thường mọc tự nhiên trên gò đồi, bên lề đường, trên bãi cỏ trong vườn. Cây thảo nhỏ, mọc hàng năm, toàn cây có lông ngắn, trắng; rễ cái mập, dày; lá mọc ở phía gốc; phần trên của cuống lá thường có cánh; cuống thường ngắn hơn cuống lá, phiến hình mũi mác hẹp hoặc hình trứng, đầu nhọn mũi giáo; sau khi cây ra hoa, phiến lá mọc to ra, thường có hình mũi mác 3 cạnh.
Cây ra hoa vào mùa xuân, thường là màu tím; cuống ngắn hơn lá. Lá đài 5, cánh hoa 5, cánh hoa phía dưới có cựa; bấu 3 ô. Quả nang, thuôn, có 3 ô, nhiều hạt. Toàn cây có vị đắng, có tác dụng ức chế vi khuẩn phát triển, thanh nhiệt, tiêu viêm, tiêu thũng.
Theo đông y: Tính vị, quy kinh: Khổ, hàn, vào các kinh tâm, can.
Công dụng: Thanh nhiệt, lợi thấp; giải độc tiêu thũng (tiêu sưng). Dùng điều trị: đinh nhọt, ung thũng, tràng nhạc, hoàng đản, lỵ, ỉa chảy, mắt đỏ, yết hầu đau, rắn độc cắn.
Cách dùng, liều lượng:
Uống ngày dùng 20 – 38g, cây tươi 80 – 110g nước sắc, hoặc dùng nước trấp (nước vắt từ cây) hoặc tán bột.
Dùng ngoài: Điều chế cao để bôi.
Kiêng kỵ: Thể chất hư hàn kiêng dùng.
Một số bài thuốc có Tử hoa địa đinh
Trị các chứng đinh nhọt sưng đau: Cam thảo, tử hoa địa đinh, kim ngân hoa, cam cúc, hạ khô thảo, ích mẫu thảo, bối mẫu, bạch cập, bạch chỉ (Trung dược học).
Ngưu hoàng tiêu thũng phương: Chữa ung thư vú.
Ngưu hoàng 10g, tiên linh tùy 60g, bột tam thất 60g, hà thủ ô đỏ 60g, hạ khô thảo 60g, ý dĩ nhân 60g, tử hoa địa đinh 60g, nga truật 60g, hoàng kỳ 30g, sơn từ cô 30g, hương duyên 30g, sao tam tiên 30g, nhũ hương chế 15g, mộc dược chế 15g, hải long 15g. Chế thuốc hoàn với nước. Liều dùng ngày uống 2 lần x 3g thuốc hoàn cách nhau 10 giờ.
Nhiệt độc: Da mọc những nốt tròn cứng sưng nóng đỏ đau, mềm dần và có đầu mủ vàng, vỡ ra mủ vàng, kèm theo sốt miệng khát, táo bón, tiểu ít, nước tiểu vàng, rêu lưỡi vàng, mạch sác.
Điều trị: Thanh nhiệt giải độc. Dùng bài Ngũ vị tiêu độc ẩm (kim ngân hoa, cúc hoa, tử hoa địa đinh, thiên quỳ tử, bồ công anh) gia giảm.
Trị viêm ruột thừa chưa vỡ mủ: Bồ công anh 12g, tử hoa địa đinh 20g, mã xỉ hiện 40g, hoàng cầm, đơn sâm mỗi thứ 12g sắc uống (Lâm sàng thường dụng trung dược thủ sách).