Toàn phúc hoa

Toàn phúc hoa còn có tên gọi khác là hoa bách diệp thảo; cây cúc mắt ngựa (hoa) thuộc họ cúc có nguồn gốc Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên.
Cây toàn phúc (hoa) (I. japonica) là cây sống nhiều năm, cao 30 – 80cm; thân màu lục hoặc màu tía. Lá ở bộ phận giữa thân cây, hình thuôn hoặc hình tròn dài, đầu mũi mác; dài 4 – 13cm, rộng 1,5 – 4,5 cm, hầu như không có cuống, phiến lá nguyên hoặc khía răng cưa; lá mặt trên ít lông hoặc không có lông, lá mặt dưới có lông nhỏ như bông. Cụm hoa hình đầu, đường kính 3 – 4cm; bao chúng hình bán cầu; hoa có cánh hình màu vàng, dài 10 – 13 mồm. Quả nang, hình trụ tròn, dài 1 – 1,2m.
Mùa hoa: Tháng 6 – 10; mùa quả: tháng 9 – 11
Cây âu á toàn phúc (hoa) (I. bntannica) còn gọi là Đại hoa toàn phúc, hơi khác cây trên một số điểm: phiến lá hình tròn dài hoặc viên chùy, đầu mũi mác; đáy lá to rộng, hình tim, có tai. Cụm hoa to, hình đầu, đường kính 2,5 – 5 cm.
Bộ phận dùng:
Hoa, thu hái vào mùa hè, mùa thu, lúc cây đang ra hoa; loại bỏ tạp chất, phơi âm can hoặc ngoài nắng.
Tác dụng:
Tác dụng đối với hệ thống hô hấp:
Ngừng ho, trừ đờm
Tác dụng bình suyễn
Tác dụng chống viêm
Tác dụng kháng khuẩn
Tác dụng sát trùng, ký sinh trùng
Theo Đông y
Tính vị, quy kinh: Khổ, tân, hàm, vi ôn, vào các kinh phế, tỳ, vị đại trường
Công năng: Giáng khí, tiêu đờm, hành thủy, ngừng nôn.
Do có tác dụng ngừng ho, trừ đờm, lợi tiểu, ngừng nôn, nên Toàn phúc hoa được chỉ định trị ho do cảm mạo, ho khó thở; khạc đờm nhiều, do đờm tích tụ lại, trị buồn nôn, nôn mửa với cảm giác ngột ngạt ở vùng thượng vị.
Cách dùng, liều lượng:
Ngày dùng: 3 – 9g, cho dược liệu vào bao túi vải, thêm nước sắc để uống.
Lục ngạc mai
Tên thường gọi là lục ngạc mai. Bộ phận dùng và phương pháp chế biến đó là hoa hoặc nụ hoa thu hái vào tháng 1 hoặc 2, phơi nắng hoặc nướng. Lục ngạc mai có vị cay, chua và tính ôn. Công năng: tăng lưu thông khí và can và giảm ứ trệ, điều khí và điều hòa vị.
Lục ngạc mai có tác dụng chữa:
Ứ khí ở can và vị biểu hiện:
Đau vùng hạ sườn, đau thắt lưng và đau thượng vị: Dùng phối hợp lục ngạc mai với sài hồ, hương phụ thanh bì và mộc hương.
Ứ đàm và khí ở họng biểu hiện cảm giác có vật lạ trong họng:
Dùng phối hợp lục ngạc mai với qua lâu bì, trần bì, tang bạch bì, hợp hoan bì và tử tô diệp.
Liều dùng: 3 – 6g.