Người lao động trước thách thức mới – Phần 2

Với mức lương bình quân chủ nghĩa nên bị giảm động lực sáng tạo. Hệ thống công nghệ kỹ thuật lạc hậu đã bộc lộ sự yếu kém, khi tiếp cận với công nghệ hiện đại. Phần do máy móc làm ra trong giá trị tổng sản phẩm xã hội chỉ chiếm 35%. Tỉ lệ cơ giới hóa trong công nghiệp khoảng 45 – 50%. Trình độ hiện đại của thiết bị tính chung cho cả nước chỉ vào khoảng 10%. Hệ số đổi mới thiết bị những năm qua chỉ đạt khoảng 7%/ năm. Có thể nói trình độ công nghệ của ta đã tụt hậu rất xa so với thế giới, điều kiện làm việc khắc nghiệt, lao động thủ công, nặng nhọc chiếm tỉ lệ cao, nhà xưởng, máy móc cũ kỹ, hư hỏng dễ gây sự cố và tai nạn lao động. Môi trường lao động bị ô nhiễm nghiêm trọng, các yếu tố độc hại (bụi, hơi khí độc, nóng, ồn, rung, bức xạ…) vượt giới hạn cho phép nhiều lần; hơn 50% số công nhân phải làm việc trong môi trường bị ô nhiễm. Trong số gần 6400 công nhân bị bệnh nghề nghiệp được giám định và cấp sổ bảo hiểm, bệnh phổi nhiễm bụi silich (là bệnh không thể chữa khỏi) chiếm tới gần 90%. Đây là tỉ lệ cao nhất thế giới được biết tính đến nay.
Riêng về lao động nữ, trao đổi với chúng tôi, bà Hoàng Thị Khánh – Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Liên đoàn Việt Nam, Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố cho biết: tình hình nữ công nhân làm việc trong các xí nghiệp liên doanh, có thể nói là tồi tệ. Lao động nữ phải làm việc căng thẳng từ 10 gam – 16 gam/ ngày. Các “ông chủ” liên doanh quy định đến từng phút giải lao, uống nước tại chỗ, vệ sinh một lần. Các nữ công nhân đã bị biến thành các cỗ máy và khi rời khỏi xí nghiệp chỉ còn mỗi việc là… ngủ! Các “ông chủ” thường tỏ ra miệt thị, thô bạo, đánh thợ, sàm sỡ với phụ nữ. Họ coi đó là bình thường vì bên nước họ chuyện đó xảy ra như cơm bữa! Người Công nhân Việt Nam đã được giáo dục, có ý thức nên hành động của “giới chủ” như vậy là sự xúc phạm về nhân phẩm. Riêng các xí nghiệp liên doanh có vốn đầu tư nước ngoài đã tạo hơn 45000 việc làm, và thu hút hàng chục vạn lao động xây dựng cơ bản. Về lương bổng, trong khi hiện nay CNVC ở nhiều doanh nghiệp Nhà nước đã có mức thu nhập bình quân trên 50 USD/ đầu người, thì ở nhiều xí nghiệp liên doanh, vẫn còn xoay quanh mức tối thiểu 35 USD!
Tất cả những gập ghềnh trong giai đoạn chuyển dịch đó đang khách quan dẫn tới ngày càng nhiều những cuộc đình công, kể cả trong các xí nghiệp quốc doanh. Từ năm 89, trên phạm vi cả nước có gần 100 cuộc đình công, trong đó thành phố Hồ Chí Minh chiếm 1/3.