Hoa lăng tiêu

Vào tháng 6-8 hàng năm, khi hoa lăng tiêu nở rộ, dân gian thường hái những bông hoa đã nở hết cỡ, đem phơi trong bóng râm hoặc sao khô bằng lửa nhỏ để tích trữ dùng dần. Rễ và cành được thu hoạch vào mùa thu, rửa sạch thái phiến, sao thơm.
Lăng tiêu có tên khoa học là campsis grandiflora (Thunb) Loisen, dân gian còn gọi là ngũ trảo long, hồng hoa đảo thủy tiên, trụy thai hoa, tử uy, chi hoa, đằng la hoa, toái cốt phong, quỉ mục, vũ uy…
Các sách thuốc cổ như Bản thảo cương mục, ngô phổ bản thảo, bản thảo bị yếu, dược tính luận, thiên ngọc bản thảo, bản thảo kinh sơ, nhật hoa tử bản thảo… đều đã ghi lại các tác dụng chữa của lăng tiêu với những kiến giải khá độc đáo. Ví dụ như sách bản thảo cầu chân đã viết: “Phàm nhân hảo phục huyết trung, nhi kiến dương kết huyết bế, phong dương, băng đới, nhất thiết do vu huyết ứ huyết nhiệt nhi thành giả, sở dùng Lăng tiêu hoa điều trị, cái thử chuyên chủ tả nhiệt, nhiệt khứ nhi huyết tự hoạt dã”, ý muốn nói: “Những người có hỏa tà ẩn phục trong huyết khiến cho huyết ứ, huyết nhiệt, biểu hiện ra bên ngoài bằng các chứng dương kết huyết bế, phong dương, băng đới, nếu dùng lăng tiêu hoa để thanh nhiệt thì nhiệt tà không những được giải mà khí huyết tự lưu thông”.
Theo quan niệm y học cổ truyền, lăng tiêu vị chua, tính lạnh, hoa có công dụng làm mát huyết, chống ứ, được dùng để chữa các chứng huyết trệ, bế kinh, phong ngứa do huyết nhiệt, chứng giả (bệnh nổi cục ở trong bụng), trứng cá đỏ; rễ và cành có công dụng trừ phong hoạt huyết, tiêu thũng giải độc dùng để chữa các chứng viêm khớp, tổn thương do trật đả, rắn độc cắn, lá có công dụng tiêu thũng giải độc chủ trị ung thũng.
Theo đông y, lăng tiêu vị chua tính lạnh, hoa có công dụng làm mát huyết, chống ứ. Rễ và cành có công dụng trừ phong hoạt huyết, tiêu thũng giải độc. Lá có công dụng tiêu thũng giải độc chủ trị ung thũng.
Bệnh nhân nổi mề đay có thể dùng hoa lăng tiêu 9g sắc uống và 30g nấu nước ngâm rửa. Cũng có thể dùng hoa này để điều trị bệnh chàm: Hoa lăng tiêu khô tán bột, trộn với một chút phèn phi, rắc lên nơi bị tổn thương.
Một số bài thuốc ứng dụng:
Viêm dạ dày ruột cấp tính:
Rễ lăng tiêu 30g.
Gừng tươi 3 lát.
Sắc uống hàng ngày.
Lỵ cấp tính, viêm gan vàng da: Rễ và lá lăng tiêu mỗi thứ 15g, sắc uống.
Đại tiện ra máu tươi: Hoa lăng tiêu ngâm rượu uống.