Hoa đơn đỏ

Bộ phận dùng chữa bệnh của hoa đơn đỏ là hoa, rễ, vỏ thân và lá.
Hoa:
Thu hái khi mới nở, cắt cả cụm hoa, phơi trong rấm mát cho khô để bảo đảm màu sắc và phẩm chất. Dược liệu có vị đắng, mùi thơm, tính mát, không độc, có tác dụng làm se, tiêu độc, chống viêm. Dùng riêng, hoa đơn đỏ 10-15g, thái nhỏ, sắc với 200ml nước còn 50ml, uống trong ngày chữa kiết lỵ, bạch đới, ho ra máu, cao huyết áp. Dùng phối hợp, hoa đơn đỏ 30g, hoa hoặc lá kim ngân 30g, quả ké đầu ngựa 30g, lá đơn tướng quân 20g, lá mã đề 20g, sắc uống làm 2 lần trong ngày chữa dị ứng, mẩn ngứa. Dùng ngoài, nước sắc của hoa đơn đỏ để rửa mắt chữa mắt đỏ sưng đau, rửa vết thương chống lở loét.
Rễ:
Thu hái quanh năm, rửa sạch, rễ nhỏ để nguyên, rễ to chỉ lấy vỏ rễ, phơi hoặc sấy khô. Khi dùng, lấy 10-12g thái nhỏ, tẩm rượu sao vàng, sắc uống làm một lần, chữa nhức mỏi, kinh nguyệt không đều. Rễ hoa đơn đỏ 16g phối hợp với đơn tướng quân 16g, bồ công anh 16g, sài đất 16g, sâm đại hành 4g, sắc uống chữa tụ máu, sưng tấy, mụn nhọt.
Lá:
Thu hái quanh năm, dùng lá non hoặc lá bánh tẻ, để tươi, rửa sạch, phơi khô với lá thài lài tía, lá bầu đất. Lá đậu ván mỗi thứ 30g, giã nhỏ, đắp và băng chữa đinh râu, nhọt độc, vết thương lở loét.
Hoa cỏ nến
Cỏ nến (Typha angustata Bory et Chaud) thuộc họ cỏ nến (typhaceae) có tên khác là hương bồ thảo, là một cây cỏ mọc hoang ở những vùng đầm lầy. Thân cao 1-2m. Lá như lá búa. Cụm hoa dạng bông màu đỏ trông giốn cây nến gồm hoa đực và hoa cái.
Có nhiều loại cỏ nến, đều được dùng với công dụng tương tự. Bộ phận dùng làm thuốc là hoa gồm lông vàng bao bọc xung quanh nhị và phấn hoa (phổ biến hơn).
Đến mùa cỏ nến ra hoa (mùa hạ), khi hoa nở, nhị bắt đầu nứt, cắt lấy những bông đực, đem về phơi khô, rồi lăn và xoa nhẹ cho hạt phấn rơi ra (thường hứng qua rây để loại bỏ tạp chất). Phơi phấn hoa cho khô kiệt. Đó là một thứ bột mịn sạch, màu vàng tươi, trơn bóng, chất nhẹ xốp, dễ lan tỏa khi gặp gió, dính tay nhưng không vón tụ, thả xuống nước sẽ nổi lềnh bềnh.
Dược liệu được dùng trong y học cổ truyền với tên thuốc là bồ hoàng; để sống gọi là sinh bồ hoàng, sao đen là bồ hoàng thán. Cách chế bồ hoàng thán như sau: cho bồ hoàng đã sơ chế vào nồi, sao bằng lửa to cho đến khi toàn bộ bột có màu nâu đen.