Cẩm chướng thơm

Cẩm chướng thơm còn có tên gọi khác cẩm chướng, thạch trúc hương, hồng mậu thảo.
Cây nguồn gốc Địa Trung Hải, cẩm chướng thơm được trồng phổ biến ở Pháp, Châu u. Ngày nay, cây vừa cho hoa thơm, đẹp, vừa dùng làm thuốc. Cẩm chướng thơm được nhập từ Pháp vào Việt Nam ngay từ đầu thế kỷ XX, thường dùng làm cây cảnh, cây được ưa chuộng và trồng nhiều ở Hà Nội và Đà Lạt.
Cây thảo nhỏ sống nhiều năm, có 2 giống cây ở Hà Nội, giống sớm, cao 25 – 35cm, hoa màu hồng, trắng, đỏ, tím, giống cành cứng, cao 30 – 40cm, hoa to, màu đỏ, trắng, vàng, hồng.
Đặc điểm của hoa cẩm chướng thơm đó là đài hoa liền 1 mảnh đáy được các lá bắc bao quanh thành đài nhỏ (dài con), tràng có 5 cánh hoa; cánh hoa có phần mỏng là móng, phần còn lại trải ra, là phiến cánh hoa, có 10 nhị; bầu thượng với 2 vòi nhụy.
Trồng cây, gây giống bằng giâm ngọn hoặc gieo hạt. Có nước trồng cẩm chướng bằng giâm ngọn hoặc chiết cành (cẩm chướng giống cành cứng), cây được trồng trong vườn hay ở chậu.
Bộ phận dùng: Cánh hoa tươi hoặc phơi sấy ở nhiệt độ thấp.
Thành phần hóa học: Hoa có tinh dầu thơm.
Cẩm chướng thơm có tác dụng hạ sốt, toát mồ hôi, lợi tiểu, giải khát. Trước đây được dùng ở Châu u; nổi tiếng về chữa bệnh sốt ác tính; có tác dụng lợi tiểu và ra mồ hôi, làm dịu khát.
Cách dùng: Chọn trong số cẩm chướng thơm trồng ở vườn, những cây có hoa đỏ nhất, thơm nhất, hái lấy hoa và tách rời cánh hoa ra. Có thể dùng cánh hoa tươi bào chế thành sirô hoặc rượu mùi, hoặc có thể phơi khô trong râm, để pha thuốc hãm: lấy 3 – 5g cánh hoa khô, thêm 100ml nước sôi, hãm lâu 5 – 10 phút, một ngày uống là 2 lần.
Công thức xirô hoa cẩm chướng thơm:
Lấy 500g cánh hoa cẩm chướng thơm tươi cho vào bình sành sứ hoặc thủy tinh chịu nhiệt, thêm 1,5 lít nước sôi, hãm giờ. Lọc nóng trên bếp cách thủy rồi cho thêm đường dần dần vào khuấy đều đến khi thành xirô. Sau đó đựng sirô vào chai, lọ nút kín. Khi uống, pha 1 thìa xúp sirô cẩm chướng vào 1 chén nước ấm hoặc 1 chén thuốc sắc hay thuốc hãm.
Công thức rượu mùi tự chế:
Ngâm 250 – 300 cánh hoa cẩm chướng thơm, tươi trong 1 lít rượu trắng 45% từ 8 – 10 ngày. Sau đó lọc và ép qua vải phin, pha thêm đường (tùy theo sở thích). Liều lượng dùng 1 cốc rượu mùi.
Dùng điều trị: Khó tiêu hóa, trướng bụng, đầy hơi.